Wielkanocne tradycje

skanowanie0013

Dla przypomnienia

Wielkanocne tradycje

Po długiej Zimie przyszła Wiosna,słońce swymi promjyniami pobudzo do życia wszystko. Zakwitajom w lesie Śnieżyczki i Zawilce, drzewa zaczynajom sie zielenić i zakwitać. Ptoszki wrocajom z ciepłych krajow, zaczynajom śpjywać.Wroz z Wiosnom nastoł okres Wielkanocny ,w Kościele Katolickim po 40 dniowym poście rozpoczyno sie Wielki Tydziyń, Triduum Paschalny. zaczyno se we Wielki Czwortek na weiczor, a kończy se nieszporami Niedzielia Zmartwychwstania Pańskiego. . Wielki Tydzień, to tydziyń poprzedzajoncy Wielkanoc. To czas przygotowań do świont. Czas porzondkow, przygotowywania potraw wielkanocnych, i czas codziynnych nabożyństw. Oczywiście śwjynta te som poprzedzone robjyniym świontecznych porzondkow ani se nie zdowomy sprawy że należom one do tradycji, oznaczajom one usuwanie śladow zimy, zła i chorob z naszych domow. W Wielkim Tydniu na polu nie robi żodyn gospodorz bo według wierzyń pola obsiane w tym czasie nie wydajom plonu.

Wielki czwartek gospodarz z poświjynconej palmy (bazie)robi krzyżyki, kiere w Wielki Piątek zaniesie na pole. W kościołach milkną dzwony, a zamiast nich używa se drewnianych klekotek, kołatek. Po wsiach chodzom synki klekotajom drewnianymi klekotkami .Tako tradycja podtrzymujom jeszcze w nikerych wsiach Ślonskich, jak Owsiszcze w powiecie Raciborskim kaj synki chodzom po wsi i klekotajom pod domami ,a gospodynie czynstujom ich słodyczami. W Wielki Czwartek i Wielki Piątek kościelne dzwony milczom,a nom ojcowie godali że „ Dzwony szli do Rzymu”

Wielki Piontek gospodorz idzie ze zrobionymi krzyżykami na swoje pola i zegrody. Wbijo je do ziemi, by chroniyły jom przed gradym, suszom i powodziami. Wczas rano wszyscy idą do rzeczki, abo krzypopy w kerej woda płynyła z zachodu na wschód, aby w milczeniu obmyć se zimną wodom: „To tak musiało być, bo to Pan Jezus też nogi moł w rzyce”. Teraz nie ma już takich czystych rzyczek abo krzypop i mocka ludzi myje se doma Obmywanie ma zabezpieczyć przed wszelkimi chorobami. Kedy byłach mało moj tata, ujec i somsiod chodzili se myć do krzypopy. Mom brata 4 lata starszego i oba jako łebki my tez chcieli iść se popluskać , ale nas mama nie pusciła. Ale se nom udało mamy wykiwać , kiedy była zajynto robjynia śniodania, brat i jo zwioli my za tatom ku wodzie. Tam w zimnej , lodowatej wodzie se myli , jo myslała jak oni se myjom to nima to taki zimne i .. fik do wody ,aż mi dechu brakło. Tata pryndko se oblyk i na rynki mie wzion i gnoł zymnom dodom . A tam pjyrszo mi mama nahustała po dupie, pryntko przeblykła i do łoszka , gorkigo mlyka mi dala bych se zagrzoła. Od tego Wielkiego Piontku chodziłach już legalnie z tatom i bratym se myć do krzypopy . Jak tata był w robocie to ze somsiadym my chodzili se myć.Koło połednia brała nas mama do kościoła Pomboczka całować, tam my znejdowali tita z bombonami .

We Wielki Piontek ludzie chodzom do kościoła całować krzyż i na ofiara po kolanach dookoła ołtarza. U nas jest zachowano jeszcze tradycja całowania krzyża z dzieciami, nazywane tu „Pomboczka całować” kiedy dzieci idą na ofiara po kolanach, matka abo Oma podkłodo pod krzyż tyta ze słodyczami .kiedy dzieci wrocajom znejdujom prezent.

Wielka Sobota to dzień, w kerym kożda gospodyni pjecze świonteczne buchty , zisty malujom jajaca , teraz jeszcze dochodzom mazurky, jest to dzień wody, ognia i śwjynconego jedzyniania. Od pośwjynconego ognia zapolo se świeca gromnica, kero chroni dom w czasie burzy. Po połedniu w Wielko Sobota niesie sie do śwjyncenia jedzeni. Śwjynconka to tradycja kero je uznowomy w naszych czasach, a jest to koszyk z jedzyniym kery śwjyńcimy w Wielko Sobota.W koszyczku wielkanocnym nie może zabraknyć jajec bo som symbolami nowego życia, baranka. upieczonego, abo z czekolady symbolizuje umynczonego Chrystusa,chleb, wyndzonka ,kiełbasa , chrzan, pieprz, babka lukrowano i sól.

 skanowanie0008

Niedziela Wielkanocno- Ten dziyń spyndzo się w gronie rodzinnym, żodyn nikogo nie odwiedzo. W tym dniu po mszy wszyscy domownicy zasiodajom do uroczystego śniadania, na którym zjada się poświęcone pokarmy przy tymu dzielom se jajkym. Gospodarze już pryndzy szykujom pasza dlo zwierząt, bo w tym dniu nic se nie robi. Na Śląsku niedziela to dzień bez dymu i ognia. Od mojego Opy słyszałach że w Wielkanocno Niedziela wszystke jedzyni było na zimno, w piecu nie polono. Szykowano jedzyni już w sobota co stykło na cołki dziyń, ani se nie smieli czesać, pogładzili włosy szatki dały na głowa dziołchy i baby tak szły do kościoła .No kiedyś te frizury były insze, warkocze byly to szło, i w szatkach na głowie chodziyły, ale dzisiej? jako by my wyglondały .Dla dzieci je to najfajnieszy dzień, bo se robiom dlo zajonczka gniozda do kerych im mo nakłaść. Połonczynie zajonca z symbolym jajca wielkanocnego nie mo jeszcze długej historii. Najstarsze źródła podajom że łonczyni zajonca z wielkanocnymi jajcym pochodzom z końca XVII wieku.W Krzyżanowicach woj, ślonskie tradycją jest że nocom z Niedziele Wielkanocnej na Poniedizałek młode kawalyry, Kompaczami nazwani ,chodzom grupom po wsi od domu do domu zbjyrajom „Śmjyrgus”pod kozdym domym przystajom i wołajom-Śmjyrgus! Mocie tu jakigo lyniwego, ospałego,to dejcie go oczyrstwić! Wychodzi gospodyni i daje im śwjyże jajca do koszyczka kere noszom ze sobom, kej dostanom to głośno wołajom-Bóg zapłać za śmjyrgus!  Kiedy jest skompo gospodyni i nie wyjdzie do Kompaczy wołajom pod domym-Dziynkujymy za nic! Niż obejdom cało wieś jest już ranek. Wtedy kończom i idom do Kompacza kerego mjyndzy sobom wybjyrajom, tam smażom jajecznica i robjom śniadanie . Po śniodaniu idom loć dziołchy, chodzom po domach kaj wiedzom ze som jakie młode dziołchy. Zebrane jajca sprzedajm, a za te piniondze kupujom coś do kościoła ,faroż za to kawalyrom robi msza po Wielkanocy.

Poniedziałek Wielkanocny-Wyrazem wielkanocnej radości dzieci i rodziny może być fajno zabawa – szukaniem zajonczka .Rodzice wczas rano niż wszyscy stanom, kładom do gniozdkow słodycze, jajca malowane i czekoladowe zajonczki. Młode synki chodzom po chałupach kaj som dziołchy i je polywajom, za to dostowajom „Śmjyrgus”( słodycze,jajca) Zaś tradycja lonio wodom dzołchow we Poniedziałek Wielkanocny je i bydzie żywo, kożdo dziołcha jak nima poloto,bydzie w życu nieszczynśliwo. Zaś syneki dostowajom od dziołchy kroszonka za poloci. Kedyś na wsiach synky chytali dzołchy, zaciongali je ku studni i oblewali wodom z wiadra. Dzisiej przijedzie z autami tako banda synkow ze plastykowymi kanistrami pełnymi wody i lejom.skanuj0008

Wizytowkom ziymi raciborskiej som wielkanocne procesje konne. Odbywajom se w poniedziałek wielkanocny, tyn zwyczaj przyniyśli osadnicy zasiedlajoncy te ziemie w XIII w.  Konne procesje som yno na Ślonsku, a zwionzane som z rzykaniym o dobre urodzaje . Tradycyjne konne procesje zostały jeszcze zachodniej czynści woj. ślonskiego – Raciborzu-Sudole, Bieńkowicach i Pietrowicach Wielkich, Uroczystości zaczynajom se dycki zaroz po połedniu, po nabożeństwach w kościele. Niekere procesje nieco różniom se yno ceremoniałym, ale majom te same insygnia wielkanocne, niesione przez jeźdźców: Paschał, figura Chrystusa Zmartwychwstałego i krzyż ze sztułom. Uczestnicy procesji śpiewajom pieśni wielkanocne, pontnicze i maryjne. W moich somsiednich Bieńkowicach na ziemi raciborskiej tradycja tako je udowodniono już od XIII wieku , i tam co roku tłum ludzi oczekuje na powrot procesji.

skanowanie0016

Po procesji młodzi jeźdźcy na koniech robiom wyścigi, w ostatnich latach je coroz myni koni i do procesji dołonczajom też jeźdźcy z pobliskich stadnin.Tłum ludzi zjechany z całej okolicy i z somsiednich Czech oraz goście z Niemiec im kibicujom ,zaś na wieczor odbywo se zabawa wielkanocna .

Że we wtorek po Wielkanocy dziołchy goniyły synkow, tych kerzy ich fest polali i oblywali ich wodom abo bjyli mjetłom. A wtedy jak synki tak i dziołchy byli mokrzy ,a pisku i śmjychu przy tymu było na cało wieś.

Maria Kostrzewa

15.04.2011

 

Ostatnio na SZ

BRONEK II

Kolejno edycjo Festiwalu Kultury Ślonski za nami

  Kolejno edycjo Festiwalu Kultury Ślonski za nami Dnia 04.siyrpnia 2013r. we piykne słoneczne latowe niedzielne popołudnie we Parku Zdrojowym we Jastrzębiu łodbyła sie kolejno już edycjo Festiwalu Kultury Ślonski. Na imprezie zorganizowanej bez Stowarzyszyni Kobiet Działajoncych na Rzecz Propagowanio Kultury Ślonskiej bawjili sie mieszkańcy Jastrzębia i przijezdni goście. .Dlo przybyłych na miejsce zaśpiywały zespoły […]

Dyplom

Ludźmierz także po śląsku .

Ludźmierz także po śląsku . „Przed nami kolejna ludźmierska Pasterka na Zielną .W czerń sierpniowej nocy od stopnia polowego ołtarza popłyną strofy poezji.” tak napisała jedna z jurorek Wanda Szado Kudasikowa o tym wydarzeniu gdyż zgodnie z wieloletnią tradycją przed uroczystą Pasterką Maryjną z dn. 14/15 sierpnia ogłoszono wyniki XXII Konkursu Poezji Religijnej im. ks. […]

industr

Industriada, Industriada

Zbliża się czerwiec a z nim Industriada czyli święto Zabytków Techniki .Poniżej przypominamy naszym czytelnikom artykuł sprzed 3 lat .A jaka będzie tegoroczna Industriada dowiemy się wkrótce . Industriada 2011 Industriada to Święto Szlaku Zabytków Techniki Woj. Śląskiego czyli szlaku turystyki przemysłowej .To jednodniowy festiwal prezentujący dziedzictwo industrialne śląskiego regionu .Industriada 2011r odbyła się w […]

czereśnie

Witaminy ukryte w domowych przetworach

  Witaminy ukryte w domowych przetworach Mamy Lato w pełni owoce dojrzewają, ale mało kto już wekuje owoce  czy ogórki .W dzisiejszych czasach idzie się do supermarketu czy sklepiku i kupuje już gotowe i wiecznie narzekamy że mamy mało czasu. Kiedyś Panie domu wszystko robiły same by zimową porą mieć witaminy ukryte w słoikach rożnych […]

O Maria Kostrzewa

© Copyright 2007-2013 SlonskoGodka · All Rights Reserved · Powered by SG ·