Wielkanocne tradycje

skanowanie0013

Dla przypomnienia

Wielkanocne tradycje

Po długiej Zimie przyszła Wiosna,słońce swymi promjyniami pobudzo do życia wszystko. Zakwitajom w lesie Śnieżyczki i Zawilce, drzewa zaczynajom sie zielenić i zakwitać. Ptoszki wrocajom z ciepłych krajow, zaczynajom śpjywać.Wroz z Wiosnom nastoł okres Wielkanocny ,w Kościele Katolickim po 40 dniowym poście rozpoczyno sie Wielki Tydziyń, Triduum Paschalny. zaczyno se we Wielki Czwortek na weiczor, a kończy se nieszporami Niedzielia Zmartwychwstania Pańskiego. . Wielki Tydzień, to tydziyń poprzedzajoncy Wielkanoc. To czas przygotowań do świont. Czas porzondkow, przygotowywania potraw wielkanocnych, i czas codziynnych nabożyństw. Oczywiście śwjynta te som poprzedzone robjyniym świontecznych porzondkow ani se nie zdowomy sprawy że należom one do tradycji, oznaczajom one usuwanie śladow zimy, zła i chorob z naszych domow. W Wielkim Tydniu na polu nie robi żodyn gospodorz bo według wierzyń pola obsiane w tym czasie nie wydajom plonu.

Wielki czwartek gospodarz z poświjynconej palmy (bazie)robi krzyżyki, kiere w Wielki Piątek zaniesie na pole. W kościołach milkną dzwony, a zamiast nich używa se drewnianych klekotek, kołatek. Po wsiach chodzom synki klekotajom drewnianymi klekotkami .Tako tradycja podtrzymujom jeszcze w nikerych wsiach Ślonskich, jak Owsiszcze w powiecie Raciborskim kaj synki chodzom po wsi i klekotajom pod domami ,a gospodynie czynstujom ich słodyczami. W Wielki Czwartek i Wielki Piątek kościelne dzwony milczom,a nom ojcowie godali że „ Dzwony szli do Rzymu”

Wielki Piontek gospodorz idzie ze zrobionymi krzyżykami na swoje pola i zegrody. Wbijo je do ziemi, by chroniyły jom przed gradym, suszom i powodziami. Wczas rano wszyscy idą do rzeczki, abo krzypopy w kerej woda płynyła z zachodu na wschód, aby w milczeniu obmyć se zimną wodom: „To tak musiało być, bo to Pan Jezus też nogi moł w rzyce”. Teraz nie ma już takich czystych rzyczek abo krzypop i mocka ludzi myje se doma Obmywanie ma zabezpieczyć przed wszelkimi chorobami. Kedy byłach mało moj tata, ujec i somsiod chodzili se myć do krzypopy. Mom brata 4 lata starszego i oba jako łebki my tez chcieli iść se popluskać , ale nas mama nie pusciła. Ale se nom udało mamy wykiwać , kiedy była zajynto robjynia śniodania, brat i jo zwioli my za tatom ku wodzie. Tam w zimnej , lodowatej wodzie se myli , jo myslała jak oni se myjom to nima to taki zimne i .. fik do wody ,aż mi dechu brakło. Tata pryndko se oblyk i na rynki mie wzion i gnoł zymnom dodom . A tam pjyrszo mi mama nahustała po dupie, pryntko przeblykła i do łoszka , gorkigo mlyka mi dala bych se zagrzoła. Od tego Wielkiego Piontku chodziłach już legalnie z tatom i bratym se myć do krzypopy . Jak tata był w robocie to ze somsiadym my chodzili se myć.Koło połednia brała nas mama do kościoła Pomboczka całować, tam my znejdowali tita z bombonami .

We Wielki Piontek ludzie chodzom do kościoła całować krzyż i na ofiara po kolanach dookoła ołtarza. U nas jest zachowano jeszcze tradycja całowania krzyża z dzieciami, nazywane tu „Pomboczka całować” kiedy dzieci idą na ofiara po kolanach, matka abo Oma podkłodo pod krzyż tyta ze słodyczami .kiedy dzieci wrocajom znejdujom prezent.

Wielka Sobota to dzień, w kerym kożda gospodyni pjecze świonteczne buchty , zisty malujom jajaca , teraz jeszcze dochodzom mazurky, jest to dzień wody, ognia i śwjynconego jedzyniania. Od pośwjynconego ognia zapolo se świeca gromnica, kero chroni dom w czasie burzy. Po połedniu w Wielko Sobota niesie sie do śwjyncenia jedzeni. Śwjynconka to tradycja kero je uznowomy w naszych czasach, a jest to koszyk z jedzyniym kery śwjyńcimy w Wielko Sobota.W koszyczku wielkanocnym nie może zabraknyć jajec bo som symbolami nowego życia, baranka. upieczonego, abo z czekolady symbolizuje umynczonego Chrystusa,chleb, wyndzonka ,kiełbasa , chrzan, pieprz, babka lukrowano i sól.

 skanowanie0008

Niedziela Wielkanocno- Ten dziyń spyndzo się w gronie rodzinnym, żodyn nikogo nie odwiedzo. W tym dniu po mszy wszyscy domownicy zasiodajom do uroczystego śniadania, na którym zjada się poświęcone pokarmy przy tymu dzielom se jajkym. Gospodarze już pryndzy szykujom pasza dlo zwierząt, bo w tym dniu nic se nie robi. Na Śląsku niedziela to dzień bez dymu i ognia. Od mojego Opy słyszałach że w Wielkanocno Niedziela wszystke jedzyni było na zimno, w piecu nie polono. Szykowano jedzyni już w sobota co stykło na cołki dziyń, ani se nie smieli czesać, pogładzili włosy szatki dały na głowa dziołchy i baby tak szły do kościoła .No kiedyś te frizury były insze, warkocze byly to szło, i w szatkach na głowie chodziyły, ale dzisiej? jako by my wyglondały .Dla dzieci je to najfajnieszy dzień, bo se robiom dlo zajonczka gniozda do kerych im mo nakłaść. Połonczynie zajonca z symbolym jajca wielkanocnego nie mo jeszcze długej historii. Najstarsze źródła podajom że łonczyni zajonca z wielkanocnymi jajcym pochodzom z końca XVII wieku.W Krzyżanowicach woj, ślonskie tradycją jest że nocom z Niedziele Wielkanocnej na Poniedizałek młode kawalyry, Kompaczami nazwani ,chodzom grupom po wsi od domu do domu zbjyrajom „Śmjyrgus”pod kozdym domym przystajom i wołajom-Śmjyrgus! Mocie tu jakigo lyniwego, ospałego,to dejcie go oczyrstwić! Wychodzi gospodyni i daje im śwjyże jajca do koszyczka kere noszom ze sobom, kej dostanom to głośno wołajom-Bóg zapłać za śmjyrgus!  Kiedy jest skompo gospodyni i nie wyjdzie do Kompaczy wołajom pod domym-Dziynkujymy za nic! Niż obejdom cało wieś jest już ranek. Wtedy kończom i idom do Kompacza kerego mjyndzy sobom wybjyrajom, tam smażom jajecznica i robjom śniadanie . Po śniodaniu idom loć dziołchy, chodzom po domach kaj wiedzom ze som jakie młode dziołchy. Zebrane jajca sprzedajm, a za te piniondze kupujom coś do kościoła ,faroż za to kawalyrom robi msza po Wielkanocy.

Poniedziałek Wielkanocny-Wyrazem wielkanocnej radości dzieci i rodziny może być fajno zabawa – szukaniem zajonczka .Rodzice wczas rano niż wszyscy stanom, kładom do gniozdkow słodycze, jajca malowane i czekoladowe zajonczki. Młode synki chodzom po chałupach kaj som dziołchy i je polywajom, za to dostowajom „Śmjyrgus”( słodycze,jajca) Zaś tradycja lonio wodom dzołchow we Poniedziałek Wielkanocny je i bydzie żywo, kożdo dziołcha jak nima poloto,bydzie w życu nieszczynśliwo. Zaś syneki dostowajom od dziołchy kroszonka za poloci. Kedyś na wsiach synky chytali dzołchy, zaciongali je ku studni i oblewali wodom z wiadra. Dzisiej przijedzie z autami tako banda synkow ze plastykowymi kanistrami pełnymi wody i lejom.skanuj0008

Wizytowkom ziymi raciborskiej som wielkanocne procesje konne. Odbywajom se w poniedziałek wielkanocny, tyn zwyczaj przyniyśli osadnicy zasiedlajoncy te ziemie w XIII w.  Konne procesje som yno na Ślonsku, a zwionzane som z rzykaniym o dobre urodzaje . Tradycyjne konne procesje zostały jeszcze zachodniej czynści woj. ślonskiego – Raciborzu-Sudole, Bieńkowicach i Pietrowicach Wielkich, Uroczystości zaczynajom se dycki zaroz po połedniu, po nabożeństwach w kościele. Niekere procesje nieco różniom se yno ceremoniałym, ale majom te same insygnia wielkanocne, niesione przez jeźdźców: Paschał, figura Chrystusa Zmartwychwstałego i krzyż ze sztułom. Uczestnicy procesji śpiewajom pieśni wielkanocne, pontnicze i maryjne. W moich somsiednich Bieńkowicach na ziemi raciborskiej tradycja tako je udowodniono już od XIII wieku , i tam co roku tłum ludzi oczekuje na powrot procesji.

skanowanie0016

Po procesji młodzi jeźdźcy na koniech robiom wyścigi, w ostatnich latach je coroz myni koni i do procesji dołonczajom też jeźdźcy z pobliskich stadnin.Tłum ludzi zjechany z całej okolicy i z somsiednich Czech oraz goście z Niemiec im kibicujom ,zaś na wieczor odbywo se zabawa wielkanocna .

Że we wtorek po Wielkanocy dziołchy goniyły synkow, tych kerzy ich fest polali i oblywali ich wodom abo bjyli mjetłom. A wtedy jak synki tak i dziołchy byli mokrzy ,a pisku i śmjychu przy tymu było na cało wieś.

Maria Kostrzewa

15.04.2011

 

Ostatnio na SZ

foto P.ŚCIBORSKI

Jak by starziki stanyły s grobu

 W tym wydaniu gazety SZ przypomnimy czytelnikom jak to kiedyś było a jak teraz , jak na przestrzeni lat zmieniały się nasze obyczaje i poglądy. Jak by starziki stanyły s  grobu Co by było jak by te nasze starziki stanyły s gobow. Czy poznali by ta ziymia kaj sie urodzili i tych swojich wnukow .Myśla […]

1 listop

Świynta pamiynci i zadumy

Świynta pamiynci i zadumy Za pora dni momy 1 Listopada Dziyń Wszystkich Świyntych. Jak my już szkryflali na SZ świynto to je nojbardzi łobchodzone we kościele katolickim . 2 Listopada to Dziyń Zadyszny to czas rzykanio za zmarłych. Chocioż we łostatnich latach u nas coroz bardzi popularne stowo sie Halloween .Świynto to prziwyndrowało s Ameryki […]

Digimax A50 / KENOX Q2

Zwyczajno Ślonsko wieś i niezwykło

. Tworków Jest to rozległa wieś położona nad Odrą, przy drodze z Krzyżanowic do Raciborza, obecnie charakteryzująca się zwartą zabudową. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1350 roku, kiedy stała się własnością rodziny Tworkowskich, lecz jej początki sięgają prawdopodobnie roku 1258. Wykopaliska archeologiczne prowadzone na tym terenie potwierdzają, że był on zamieszkiwany przez ludzi już […]

liceum

Jak to kiejś we szkole było .

            Jak to kiejś we szkole było .   Pochodza s Rybnika tam żech sie urodziła tam chodziła do szkoły tam miałach jak kożdo młodo frelka swoji starości sercowe i szkolne. No coż taki  je życi i kożdy chce wzionć s niego tela wiela sie yno do  bo pszeca te młode czasy nigdy sie już […]

O Maria Kostrzewa

© Copyright 2007-2013 SlonskoGodka · All Rights Reserved · Powered by SG ·